لحظه های کوچک من تا ستاره

طرحواره درمانی یانگ

- رواندرمانی طرحواره ای یکی از تئوریهای رواندرمانی شناختی است و در واقع آخرین نظریه جامع رواندرمانی تا کنون محسوب میشود.این نظریه توسط جفری یانگ تدوین شده است و هدف عمده آن کمک به بیماران دارای اختلال شخصیت است.

- در این تئوری فرض بر این است که بعد از تولد با توجه به جو خانواده و نوع تعامل والدین با کودک و در صورت مساعد نبودن موارد فوق ، طرحواره هایی شکل میگیرد.برای مثال اگر مادر طرد کننده و سرد باشد این ذهنیت در کودک شکل میگیرد که آدمها طرد کننده و به لحاظ عاطفی محروم کننده هستند و در واقع کودک وارد حوزه بریدگی و طرد میشود و طرحواره هایی مثل رهاشدگی و محرومیت عاطفی شکل میگیرد که زمینه اختلال شخصیت مرزی یا بردرلاین و اختلال شخصیت پارانویید میشود.و یا اگر والدین ایراد گیر،عیب جو و سختگیر باشند طرحواره معیارهای سختگیرانه شکل میگیرد که زمینه ساز اختلال شخصیت وسواسی خواهد شد.البته در شکل گیری طرحواره ها عوامل ژنتیک و آمادگیهای مزاجی هم نقش دارد،ولی با این حال بر نقش عوامل محیطی و اکتساب تاکید بیشتری میشود.

-طرحواره یا اسکیما در این تئوری به معنی الگوهای فکری و فرضها در مورد واقعیات جهان بیرونی است.بعد از تولد آنچه کودک میبیند و تجربه می کند را به عنوان واقعیت تلقی می کند در حالیکه واقعیت در این معنا چیز دیگری است.به عنوان مثال کودک بعد از تولد از آدمهای دور و برش رفتارهای خاصی را مشاهده میکند مثلا پدر با مادر رفتار تنبیه کننده ای دارد،کودک توسط بزرگترها طرد و تحقیر میشود،در سنین بالاتر حتی تنبیه جسمانی هم میشود .از محبت و تحسین و توجه هم خبری نیست،مادر گاهی شاد و گاهی غمگین و عصبانی است،برادر و خواهرهای بزرگتر دائم با هم درگیری دارند و یکدیگر را مورد تمسخر قرار میدهند،والدین هم دائم از بچه ها ایرادگیری کرده و آنها را مورد اهانت قرار میدهند و...حال انتظار دارید که این کودک چه تصوری از دنیایی که وارد آن شده است را داشته باشد.در اینجاست که طرحواره ها شکل میگیرد.طرحواره در این تئوری به معنای الگوهای ذهنی معیوب است نه به آن مفهومی که پیاژه و سایرین استفاده کردند.دکتر یانگ طرحواره درمانی را اینگونه توصیف میکند:

ST is an innovative integrative approach for personality disorders and treatment-resistant patients. ST integrates elements of cognitive therapy, behavior therapy, object relations, and gestalt therapy into one unified, systematic approach to treatment. SchemaTherapy has shown remarkable results in helping people change patterns which they have lived with for a long time, even when other methods and efforts have been unsuccessful

-جفری یانگ به ۱۸طرحواره در ۵حوزه اشاره میکند که برای هر یک از این طرحواره ها رواندرمانی و راهکارهای خاصی را ارائه میدهد.این نظریه تلفیقی از شناخت درمانی ، رفتاردرمانی ، شفای کودک درون(در بخش تجربی و تصویر سازی ذهنی کودک) و حتی روانکاوی است و انگار گزیده ای از بهترین بخشهای تئوریهای رواندرمانی است(آنچه خوبان همه دارند تو یکجا داری).

-در روش رواندرمانی بیمار و درمانگر هر دو فعال هستند.تکالیف خانگی خاصی به بیمار ارائه میشود و جلسات درمانی گاهی شکل آموزش به خود میگیرد و رواندرمانگر به بیمار در مورد طرحواره هایش که بر اساس اجرای تست حاصل شده است ، توضیح میدهد و در پایان مفهوم سازی کرده و نحوه پدید آیی طرحواره و اثر فعلی آنرا به بیمار تفهیم میکند.لذا ایجاد بینش که از اهداف اصلی روانکاوی است به این شکل در بیمار ایجاد میشود ولی به بینش ختم نمیشود بلکه با تمرینهای رفتاری و خصوصا تصویرسازی ذهنی و ...ادامه می یابد.

-ابعاد درمان به ابعاد شناختی،رفتاری،رابطه درمانی و تجربی تقسیم میشود که در هر طرحواره شکل خاصی دارد .در بعد شناختی افکار غیر منطقی و خطاهای شناختی مورد تحلیل و چالش قرار میگیرد.در بعد رفتاری الگوهای رفتاری معیوب شکسته میشود،در بعد تجربی با تصویر سازی ذهنی از کودک آسیب دیده حمایت میشود و خشم بیمار تخلیه میشود و در بعد رابطه درمانی درمانگر با باز والدینی کردن الگوی والدین سالم میشود و از بیمار حمایت میکند.

-طول رواندرمانی نسبتا طولانی است و حتی به ۲سال و بیشتر هم میرسد که البته بستگی به شدت بیماری و آمادگی بیمار برای درمان دارد و انگیزه و هوش بیمار و خصوصا هوش هیجانی بسیار مهم است.

-همانگونه که بیان شد این روش درمانی عمدتا در مورد اختلالات شخصیت استفاده میشود و در صورت وجود اختلال شخصیت بر اساس معیارهای دی.اس.ام. یا تستهای استاندارد اختلال شخصیت میتوان از این روش درمانی استفاده کرد.خوشبختانه کتابهای دکتر یانگ توسط روانشناسان ایرانی ترجمه شده است که جا دارد از مترجمان و مولفان ایرانی تشکر و قدردانی شود.من به شخصه از این کتابها بی نهایت استفاده کردم و اکنون تئوری درمانی فوق را روی بیمارانی که نیاز به این روش درمانی دارند پیاده میکنم و تا کنون نتایج نسبتا خوبی حاصل شده است .به تجربه دیده ام استفاده از این تئوری در کنار هیپنوتراپی برای تصحیح طرحواره ها و تغییر ذهنیتهای کودک آسیب پذیر ،محافظ بی تفاوت، والد ناکار آمد و ...بی نهایت موثر بوده است.

+ نوشته شده در چهارشنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۱ ساعت 0:23 توسط زانا ویسانی |

روانشناسی کودک

شاه کلید سلامت کودکان

"بازی" ، کلید سلامت هر کودک است . اگر دنیای اطراف کودکان ، زمینه را جهت "بهتر بازی کردن "فراهم آورد ، مطمئنا فرزندانی سالم و خلاق پرورش می یابند ، ولی اگر این مسئله ی مهم و سرنوشت ساز ، مورد غفلت قرار گیرد ، بی شک با کودکانی ناسازگار و بهانه جو روبرو خواهیم بود .

در رابطه با "بازی " ، تعاریف بسیاری گفته شده است که در زیر به ایراد چند نمونه از سخنان بهترین روانشناسان دنیا می پردازیم :

*کودک ، کارهایی را که بعدا می خواهد انجام دهد را در بازی تمرین می کند .

* بازی ، جبران کاستی های کودک است.

* حالات روانی کودک در بازی متجلی می گردد .

* کودک با بازی به تعادل می رسد.

* بازی ، تحقق بخشیدن فوری به نیازهای کودک است .

* بازی ، اجمال فعالیت های بشری است . یعنی کودک ، تمام فعالیت هایی را که بشر از ابتدا انجام می داده است را در یک مدت کوتاه انجام می دهد .

در کل می توان گفت :" بازی ، راهی است که کودکان از طریق آن به ابراز وجود خود می پردازند و وسیله ای است برای بیان احساسات ، برقراری روابط ، توصیف جزئیات ، آشکار کردن آرزوها و خودشکوفایی آنان .

در ادامه ی مقاله ، به سه مرحله از بازی های کودکان اشاره می کنیم :

بازی های تمرینی

این نوع بازی ها مخصوص کودکان زیر 2 سال می باشد ؛ و اوج این بازی در زمان شیرخوارگی نمایان می گردد . به عنوان مثال کودک پای خود را به دفعات به دیواره ی تختخواب خود می زند تا بتواند یک شی را به حرکت درآورد . یا ممکن است ابتدا توپی را به حرکت درآورد و سپس خود به دنبال آن خزیده و آن را متوقف سازد . در دومین سال تولد ، اطفال متوجه کاربردهای اشیاء می شوند و می توانند مثلا استکان را در نعلبکی بگذارند و قاشق را به دهان خود ببرند . در کل می توان گفت : "این بازی ها از یک نظام یا ساخت خاصی تبعیت نمی کنند و بیشتر جنبه ی لذت بخشیدن به کودک را دارا می باشند ."

بازی های رمزی

بازی های کودک پس از 2 سالگی ، نمادین ، رمزی یا تخیلی می شوند . پیاژه که یکی از روان شناسان معروف در زمینه ی کودک می باشد ، بازی های نمادین را نقطه اوج بازی های کودکانه می داند ؛ زیرا این نوع بازی ها بیشتر از سایر انواع آن ، در زندگی کودک نقش اساسی ایفا می کند ؛ چون کودک مجبور است خود را با دنیای بزرگتر ها سازگار کند ، و از آن جا که نمی تواند مانند بزرگسالان نیازهای عاطفی خود را ارضاء نماید ، دست به بازی های وانمود سازی می زند . مثل "خاله بازی" یا "مهمان بازی " که یک بازی معروف در تمام دنیاست .

اسباب بازی ها ، بهترین وسیله جهت یادگیری کودک می باشند . یک اسباب بازی که بالای تخت آویزان است ، اسباب بازی صدادار نظیر زنگوله یا جغجغه ، مکعب های چوبی یا پلاستیکی کوچک ، قوطی حلبی های کهنه و تمیز و قرقره ها ، می توانند جزء بهترین اسباب بازی ها باشند

بازی های قاعده دار

این نوع بازی ها از 3 سالگی به صورت ابتدایی شروع می شوند و در 6 سالگی ، کودک بهتر و بیشتر مفهوم "قاعده در بازی" را می فهمد . قواعدی چون : رقابت شرافتمندانه و به قولی جرزنی نکردن ، وجود برد و باخت و نزدن زیر همه چیز ، عدم سرپیچی از یکسری قوانین مخصوص بازی مثل نرفتن پا روی خط در بازی لی لی .

پس با توجه به این دانسته ها نباید انتظار زیاد یا کم از بچه ها داشت . مثلا در نوع افراطی آن ، انتظار داشته باشیم که فرزند دو ساله مان در بازی قایم باشک ، فورا سوک سوک کند و نوبت را در چشم گذاشتن رعایت کند . یا در مقابل به صورت تفریطی، جرزنی و سرپیچی کودک 6 ساله مان را به پای بچگی و نفهمیدن او بگذاریم .

اهمیت اسباب بازی ها

اسباب بازی های مکانیکی ، هدر دادن پول بوده و بیشتر از آنچه برای کودک خوشایند باشند ، والدین را سرگرم می کنند . این نوع اسباب بازی ها ، عاملی جهت کور شدن خلاقیت کودک بوده و او را منفعل بار می آورد ، نه فعال و موثر .

کودک از بازی با مکعب ها ی چوبی یا پلاستیکی با رنگ های جذاب و مرغوب لذت می برد ، زیرا می تواند انواع چیزها مثل کلبه ، پل ، قطار ، یا هر چیز دیگری را که شما در کودکی می ساختید،بسازد. این مکعب ها می تواند سال ها مورد استفاده قرار گرفته و با رشد کودک ، شکل و نوع بازی با آن ها پیچیده تر خواهد شد.

نگارنده ، استفاده از اسباب بازی های خشونت باری چون تفنگ ، مسلسل ، نارنجک ، شمشیر ، تیرکمان و ...را توصیه نمی کند ؛ زیرا کاربردی جز آموزش خشونت و آدم کشتن ندارد . البته نظریه هایی شبیهه " نظریه اشباع " وجود دارد که می گوید :"کودک هرچه بیشتر با این وسایل بازی کند ، بیشتر تخلیه می شود و در آینده ، کمتر به سراغ خشونت می رود ." ؛ ولی این نوع نظریه ها در اکثر کتاب های روان شناسی معتبر و به روز دنیا حذف شده و دیگر قابل اعتماد نیست .

استفاده از کتاب های عکس دار و رنگی ، یا کارت ها آموزشی ، برای یادگیری نام میوه ها ، حیوانات ، پرندگان ، وسایل نقلیه و سایر چیزهایی که در محیط کودک می باشند ، مفید است .

بسیاری از کودکان تشویق به استفاده از قلم ، کاغذ یا مداد رنگی نشده و باید توجه نمود که این عمل ، برهنر یادگیری او ، تأثیر خواهد داشت .البته به کودک باید گفت که روی دیوار ،وسایل خانه ، یا کف سرامیک خط نکشد . البته اگر کودک ، همیشه کاغذی برای نقاشی داشته باشد ، نیازی به خط کشیدن روی دیوار نخواهد داشت .

خاک رس و خمیر بازی به افزایش هماهنگی دست ها و چشم ها ، و جهت یادگیری اشکال و اندازه ها بسیار موثر می باشد .

استفاده از کتاب های عکس دار و رنگی ، یا کارت ها آموزشی ، برای یادگیری نام میوه ها ، حیوانات ، پرندگان ، وسایل نقلیه و سایر چیزهایی که در محیط کودک می باشند ، مفید است

اکثر کودکان کوچک تر ، وانمود به بازی سوار شدن از قطار یا پیاده شدن از اتوبوس ، تغذیه عروسک ، یا خرید کردن می نمایند .شما می توانید تا حد امکان در این بازی ها شرکت کرده و بعد او را به حال خود بگذارید تا با خودش بازی کند.

آموزش نظم باید تا قبل از 3 سالگی برای کودک درونی گردد ، ولی یادتان باشد که کودک را مجبور به منظم بودن نکنید ! اجبار در هر دوره ی سنی موثر نمی باشد .کودک در سن پایین ،نمی تواند نیاز یا اهمیت به منظم بودن را درک کند .

کودک از بازی اش لذت برده و حالا خسته و خواب آلوده است و شاید بخواهد کار دیگری را انجام دهد .اگر شما به او بگویید :«اسباب بازی هایت را جمع کن »،ضرورت این امر را نمی فهمد ،او حتی ممکن است از این اجبار دلگیر شود و گریه را شروع کند .

بنابراین می توانید به او در جمع کردن وسایلش کمک کرده و فضای خانه را دلپذیرترنمایید. اگر زمان خواب یا غذا خوردن نزدیک و بازی کودک هم رو به اتمام است، مدتی کودک را تماشا کرده و یا حتی وارد بازی او بشوید و پس از مدتی به نرمی پیشنهاد کنید که وسایل و اسباب بازی ها بایستی جمع شوند .

کودک گاهی به زمین خورده و کثیف می شود ،یا در حیاط بازی کرده و به همه جا سرک کشیده است . همه ی این کارها موجب کثیف شدن او می شوند .او احتیاج به آزادی برای بازی کردن با آب و گل و غلتیدن و معلق زدن روی زمین دارد .بنابراین مقداری کثیفی ، قسمتی از رشد و یادگیری و خوشحال بودن او می باشد .

بدترین وضعیت برای کودک ، مهمانی رفتن یا مهمان داشتن است .شما بهترین لباس را به او پوشانده و سپس انتظار دارید که آن ها را کثیف نکند .چگونه او می تواند بدون بازی کردن لذت ببرد ؟ پس برخی توجهات دیگر نظیر پوشاندن یک پیش بند یا شستن دست و صورت پس از غذا خوردن را اعمال نمایید ،اما بیش از حد فشار نیاورید .برخی لباس های ساده که به خوبی دوخته شده اند ، بهترین انتخاب بوده و شما از کثیف شدن آن ها خود را ناراحت نخواهید کرد .

منابع :

1- روان شناسی رشد ، دکتر منیژه کرباسی

2- روان شناسی لندرث ، ترجه آرین ، 1372

3- خلاصه روان شناسی کاپلان ، جلد اول

4- کتاب شما و فرزندانتان ، دکتر شانتی گاس ، مترجم دکتر امین عطاران زاده

+ نوشته شده در یکشنبه ۱۱ دی ۱۳۹۰ ساعت 14:39 توسط زانا ویسانی |

نظر شما درباره دیگران، منعکس کننده شخصیت خودتان است

بعضی افراد فکر می‌کنند اغلب مردم خودخواه و احمقند. تعجبی ندارد اگر مردم از آنها خوششان نیاید. اما نحوه قضاوت ما درباره سایر افراد، می‌تواند بسیار بیشتر از آنچه فکر می‌کنیم بیانگر شخصیت خودمان باشد!ا

آیا شما هم دوستی دارید که فکر می‌کند اغلب مردم خودخواه و احمق هستند؟ تعجبی ندارد اگر مردم از او خوششان نیایید. اما نحوه قضاوت شما درباره سایر افراد، می‌تواند بسیار بیشتر از آنچه که فکر می‌کنید بیانگر شخصیت خود شما باشد.

به گزارش ساینتیفیک‌آمریکن، نتیجه مطالعه مشترکی که در دانشگاه ویک‌فارست، دانشگاه نبراسکا و دانشگاه واشینگتن انجام شده، نشان می‌دهد دانشجویانی که بیشتر تمایل دارند در خصوص همسالان خود مثبت‌اندیش باشند، -یعنی دوستان خود را افرادی قابل اعتماد، مودب و از نظر احساسی باثبات می‌دانند- رضایت بیشتری از زندگی خود دارند، کمتر دچار افسردگی می‌شوند و حتی نمرات بهتری در امتحانات خود می‌گیرند.

به طور کلی، زنان بیشتر از مردان نظر مثبتی نسبت به دیگران دارند. نتایج بررسی بر روی گروهی از داوطلبان هم‌کلاسی نشان داد افرادی که با دید مثبت به دیگران نگاه می‌کنند، احتمال بیشتری دارد که از سوی همسالان خود مورد توجه قرار گیرند و از نظر آنها به عنوان افرادی خوش‌مشرب، باوجدان و با احساس شناخته می‌شوند.

از طرف دیگر، افرادی که نظر منفی نسبت به دیگران دارند احتمال بیشتری دارد که اشخاصی نامطبوع، ضد اجتماعی و خودخواه باشند. داستین وود، روانشناس و سرپرست گروه تحقیقاتی می‌گوید: «شما می‌توانید تنها با توجه به اینکه یک فرد چطور دیگران را توصیف می‌کند، نکات مختلف زیادی درباره یک شخص بفهمید. ثبات این تمایلات نشان می‌دهد که آنها به صورت لنزهایی عمل می‌کند که تجربیات شما را درباره دیگران پررنگ یا کم‌رنگ می‌کنند.»

به گفته وود، این بدان معنی است که درک و شناخت یک فرد از دیگران، به سختی تغییر می‌کند.

+ نوشته شده در یکشنبه ۱ آبان ۱۳۹۰ ساعت 14:46 توسط مدیر فنی وبلاگ |

هفته بهداشت روان

هفته بهداشت روان بر تمام روانشناسان به خصوص هم کلاسی های عزیزم مبارک باد.

اگر می خواهید در زندگی فرد موفقی باشید به خاطر بسپارید که

در معادله ی زندگی ، آینده هیچ وقت با گذشته برابر نیست.( آنتونی رابینز )

نگاه کلی

· کلمه بهداشت روانی چقدر برای شما آشناست؟

· چه ارتباطی بین بهداشت روانی و اختلالات روانی وجود دارد؟

· چگونه می‌توانیم بهداشت روانی خود را حفظ کرده یا بهبود ببخشیم؟

واژه بهداشت (Health) و سلامتی همیشه انسان را در طول تاریخ به خود مشغول کرده است. تدوین برنامه‌های تربیتی – بهداشتی برای حفظ سلامتی و مطالعه ، جلوگیری و درمان بیماریها نمونه‌ای از این اقدامات بشری است. بهداشت در یک تقسیم کلی به دو نوع "بهداشت جسمی" و "بهداشت روانی" تقسیم می‌شود. ولی آنها همپوشی‌های زیادی را با هم دارند (بر یکدیگر تاثیر می‌گذارند).

بهداشت روانی از آن جهت که رابطه مستقیمی با "عملکرد فردی – اجتماعی" و آسیب‌های روانی – اجتماعی" دارد، از اهمیت زیادی برخوردار است و این اهمیت باعث تدوین و اجرای برنامه‌های متعدد بهداشت روانی در سه بعد " پیشگیری ، درمان و توانبخشی" می‌شود این سه بعد در برگیرنده تمام اهداف و فعالیت‌های بهداشت روانی است.

بهداشت روان چيست ؟ بهداشت روان چيزي فراتر از فقدان يا نبود بيماري رواني است. بعد مثبت بهداشت روان كه سازمان بهداشت جهاني نيز روي آن تكيه دارد، در تعريف سلامتي لحاظ شده است « سلامتي يك حالت رفاه فيزيكي، رواني و اجتماعي است نه فقط فقدان بيماري و يا ناتواني».

ادامه نوشته

+ نوشته شده در دوشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۰ ساعت 15:19 توسط زانا ویسانی |

روابط زناشویی

از اختلافات زناشویی نترسید

پرهیز از اختلاف در زندگی زناشویی این واقعیت را تغییر نمی دهد که مساله ای در زندگی زناشویی تان هست که باید به آن رسیدگی شود. اختلافات که بالا می گیرد دلیل بر این است که زن و شوهر باید وقت بیشتری با هم بگذرانند.

بیشتر ما در رابطه مان با همسر از کشمکش و بگومگو گریزان هستیم. معمولاً آن را چراغ قرمزی در روابط مان می دانیم و البته بیشتر آن را مشکل طرف مقابل مان می دانیم در نتیجه برای حل مشکل به دنبال سرزنش خود یا دیگری هستیم. اما نگران نباشید. اختلاف در رابطه زناشویی مساله ای طبیعی و حتی خوب است که مشکلات روبه افزایش را در رابطه سالم و رو به تکامل نشان می دهد و امکان حل آنها را فراهم می کند. جر و بحث های تند اعتماد، درک متقابل و صمیمیت بیشتری ایجاد می کند.

اختلاف در زندگی زناشویی ممکن است ناخوشایند به نظر برسد اما در حقیقت اگر با آن درست برخورد کنیم روابط را به سطح بالاتری از همکاری و سرزندگی سوق می دهد. به جای اینکه اختلاف علامت پایان رابطه باشد می توان آن را کاتالیزوری برای تغییرات مثبت و کشف چیزهای جدید در رابطه دانست. به روش های ملموس زیر توجه کنید.